Afscheidsmomenten

10/04/2016 Mark van Leeuwen Boukje Canaan

Differend, afscheid, uitvaart, Afscheidsmomenten, Boukje Canaan, Rouwreportage, Afscheidsfotografie, uitvaartfotografie

‘Waardevolle reportages maken, waarbij de herinnering levend blijft en de liefde voor dierbaren gevoeld mag worden.’ Dat is de missie van Afscheidsmomenten, het netwerk van gekwalificeerde afscheidsfotografen in Nederland. Met precisie geformuleerd, omdat het vastleggen van afscheid een specifieke benadering vraagt.

Initiatiefnemer is Boukje Canaan. Na een persoonlijk verlies specialiseerde ze zich tot afscheidsfotograaf en koos ze voor de kunst van het beeldend vertellen. Een goede stap, zo blijkt. Haar werk staat inmiddels hoog aangeschreven en vormt een inspiratiebron voor de cursus Bekwaam Afscheidsfotograaf, die de netwerkleden stuk voor stuk gevolgd hebben.

Wie is toch die vrouw? Wat drijft haar? Wat kunnen we van Afscheidsmomenten verwachten? Met deze vragen in het hoofd gaan we naar Museum Tot Zover, waar Boukje de diploma-uitreiking aan de eerste lichting professionals voorbereidt.

Boukje, wat inspireert jou als fotografe?

“Oei, wat inspireert mij? Heel veel! Vanuit mijn creatieve kant omhels ik het leven met zijn kunstvormen graag. Het leven, ofwel de wereld, zit boordevol prachtige mensen en al die mensen, met hun verhalen vol ervaringen, zijn het waard om in beeld vast te leggen. Ik denk dan aan een beeldverhaal van het eerste leven tot aan de dood.

Het overlijden van mijn moeder is voor mij de inspiratiebron geweest om tot afscheidsfotografie te komen. Toen zij ons verliet, heeft ze me als het ware een geschenk gegeven door mij te laten ervaren hoe belangrijk het is om de liefde aan de hand van foto’s vast te kunnen houden.

Een ieder kijkt graag op mooie momenten terug. Bij mij thuis staan albums vol met momenten die uit het leven gegrepen zijn. Maar na een overlijden is het laatste moment, het afscheid, niet de leukste herinnering, maar wel de meest verse aan een dierbaar persoon. Om gemakkelijker en zelfs zachter door de rouwperiode heen te komen, ben ik ervan overtuigd dat het goed is om hier op terug te kunnen kijken.”

Klinkt logisch, maar tot hoever ga je dan?

“De meest bekende vorm is het vastleggen van de uitvaart, oftewel de dag van het afscheid. De opbaring hoort daar ook vaak bij. Echter, in de periode vooraf, tijdens een ziekbed bijvoorbeeld, wordt er ook al afscheid genomen. Een portret van een terminale persoon kan dan heel waardevol zijn. Bij voorkeur in de eigen omgeving, met familie en vrienden erbij. Voor diegene die weet dat het leven nog maar kort duurt, is het fijn om nog iets persoonlijks na te laten.

Differend, afscheid, uitvaart, Afscheidsmomenten, Boukje Canaan, Rouwreportage, Afscheidsfotografie, uitvaartfotografie

‘Middels een platform, waarvan de leden van een keurmerk zijn voorzien, kunnen we vanuit vertrouwen werken’

Boukje Canaan

Postuum kan het moeilijk zijn om foto’s te maken, daar het gezinsplaatje niet meer compleet is. Toch zijn er vormen om een dierbare erbij te betrekken. Zo kunnen we reportages maken waarmee nieuwe herinneringen ontstaan. Het leven mag dan als het ware weer opbloeien. Denk aan momenten als samen de as verstrooien, een geboorte- of sterfdag vieren, of andere rituelen die het waard zijn om mooi in beeld te brengen.”

Dat vraagt nogal wat van een fotograaf…

“Inderdaad. Het is belangrijk dat er een verbinding wordt gemaakt met de mensen rondom het afscheid en alles wat daarbij komt kijken. Dat de fotograaf zich beseft dat hij of zij diegene is die het verhaal gaat vastleggen. Als je niet begrijpt wat er zo puur en persoonlijk is aan wat er speelt, dan kun je haast geen gevoel in de foto’s leggen. Dan krijg je kiekjes zonder diepgang, ofwel afstandelijke plaatjes die enkel bewijsvoering zijn van wat er gebeurde.”

Dat gevoel van verbinding creëren. Kan je dat leren?

“Moeilijk te zeggen. Het is mij opgevallen dat het intieme karakter dat een uitvaart- of afscheidsreportage nodig heeft, niet bij iedere fotograaf past, ook al is hij technisch goed. De persoonlijke omgang met mensen dient warm, vriendelijk, en toegankelijk te zijn. Als die er is, kunnen emotionele momenten die vanuit liefde voor een overleden dierbare naar boven komen, op een prettige manier worden vastgelegd.”

Toch biedt het platform Afscheidsmomenten een opleiding?

“Zeker. De benodigde technische vaardigheden zijn goed te leren. Daarnaast richten we ons ook op sociale en emotionele aspecten van het vak. Doelstelling is om fotografen op te leiden die verdriet begrijpen, niet storend aanwezig zijn, gepast omgaan met mensen in rouw, vertrouwd zijn met intimiteit, en, vanzelfsprekend, prachtig werk afleveren.

Naast het bieden van een opleiding willen we met Afscheidsmomenten een landelijk netwerk realiseren. Voor fotografen is het namelijk fijn om in de eigen regio te mogen werken. Daarnaast genereren we met elkaar meer draagkracht om afscheidsfotografie als een erkend beroep te zien. Trouwfotografie is volledig ingeburgerd, maar afscheidsfotografie verdient absoluut meer bekendheid. Middels een platform, waarvan de leden van een keurmerk zijn voorzien, kunnen we vanuit vertrouwen werken. Ik geloof dat dit heel belangrijk is.”

Je bent een vrouw met een missie, Boukje

“Dankjewel. Zo voelt het ook. Het idee dat een fotograaf niet bij een afscheidsdienst past, is een kwestie van tijd. We werken er hard aan om het te veranderen. Gelukkig zien steeds meer mensen in hoe waardevol ons werk is.

Wat dat betreft ben ik mijn moeder dankbaar. Na haar dood vond ik mijn persoonlijke missie: ‘Een emotioneel gezondere wereld creëren’. Foto’s, in welke vorm dan ook, helpen hierbij. En weet je wat zo fijn is? Na iedere reportage voel ik dat ik een stapje dichter bij mijn missie gekomen ben.”