‘Er zal altijd een voor en een na zijn’

30/01/2015 Lisette Wevers Julie Blik

Differend, afscheid, uitvaart,

Marlissa (45) verloor haar man Marcel bij de vliegramp op het Libische vliegveld Tripoli op 12 mei 2010. Het verdriet was groot, ook van dochter Lara en zoon Thomas, inmiddels 19 en 11. Bijna vijf jaar later blikt Marlissa terug.

“Zoals elke ochtend opende ik een online nieuwssite. Thomas was ook thuis, Lara was al naar school. Toen mijn blik op een vette kop viel ‘DRAMA TRIPOLI’, besefte ik meteen dat dit de vlucht van Marcel kon zijn. Ik belde ik de overbuurvrouw: “Je moet nú Thomas ophalen.” Toen ze weg waren, zag ik op Teletekst dat het inderdaad Marcels vlucht was; een gigantische klap.

Vlak daarna reed mijn schoonvader voor en nam me mee naar het huis van Marcels ouders. Daar kwamen ook mijn zus en vrienden van de familie naartoe. De eerste uren waren we vooral aan het bellen voor informatie. Al snel werd duidelijk dat er geen hoop meer was. Ondertussen haalde mijn schoonvader Lara van school. Zij kon het niet bevatten. Wij allemaal eigenlijk niet, zoiets groots kún je niet in een keer tot je door laten dringen. Een onwezenlijke middag volgde, niemand wist wat te zeggen. Aan het einde van de middag zijn we naar huis gegaan en haalde ik Thomas op bij de overbuurvrouw. Voor hem was het nog moeilijker te begrijpen, hij was pas zes. Marcel was in een klap weg en er was op dat moment geen lichaam om afscheid van te nemen.”

Niemands schuld

“Marcel was bij zijn zus in Zuid-Afrika op bezoek geweest. Toen zij meteen na de ramp naar Nederland kwam, zei ik: ‘Hier kan helemaal niemand iets aan doen.’ Ik was bang dat ze zich schuldig zou voelen. Ik verweet niets of niemand dat Marcel was verongelukt. Ik had ook geen als-dan gedachten, ik dacht niet: had ik hem maar niet laten gaan, of: als hij met een andere maatschappij had gevlogen, was hij er nog geweest.

Vanaf de dag van de ramp heb ik geaccepteerd dat ik Marcel kwijt was. En hoewel het verdriet hartverscheurend was, stortte ik niet in. Ergens haalde ik de kracht vandaan om door te gaan en instinctief voelde ik aan hoe ik hiermee het beste kon omgaan.

Het leek me goed om zoveel mogelijk de vertrouwde structuur in ons leven te houden. De ramp gebeurde op woensdag en op maandag gingen de kinderen gewoon weer naar school. De directeur van Thomas’ school stuurde op mijn verzoek een brief aan de ouders, waarin hij uitlegde dat ik geen drama’s op het schoolplein wilde. Ik wilde niet die zielige moeder zijn die bij iedereen stond uit te huilen, dat leek me vreselijk voor Thomas. Er is ook geen altaartje in zijn klas gemaakt of herdenking gehouden. De school moest afleiding zijn, niet ook nog een continue herinnering aan zijn vader. Bovendien: Thomas zou zelf wel tegen vriendjes of de juf over Marcel praten als hij dat wilde.

Lara werd goed opgevangen door vriendinnen die haar veel mee uit winkelen namen. Ze gingen heel voorzichtig met haar om, vertelde ze later. Lara was ook toen al heel goed in staat te laten weten of ze wel of niet wil praten en haar emoties te uiten. Het was fijn dat we ingebed waren en zijn in een hecht sociaal netwerk. Buurvrouwen kookten voor ons, mensen knikten me bemoedigend toe, of vroegen of het een beetje ging. Gelukkig durfden ze er gewoon naar te vragen. Natuurlijk werd er wel eens een ontactische opmerking gemaakt, maar daar moest ik meestal om lachen. Het is voor diegene erger dan voor mij.”

De uitvaart regelen

“Pas na twee weken werd Marcel op de rampplek geïdentificeerd en een week later was zijn lichaam in Nederland. In de tussentijd was ik al begonnen zijn uitvaart te regelen. Ik deed het op gevoel. We hadden nooit over onze begrafenissen gepraat, dus ik had geen idee hoe hij het wilde. Het was natuurlijk confronterend om ermee bezig te zijn. Toen een begrafenisondernemer opeens een boek vol kisten opensloeg, gaf ik gaf bijna over van afschuw.

Differend, afscheid, uitvaart,

‘Ik moest helemaal opnieuw beginnen, een nieuw leven opbouwen’

Marlissa

Een aantal keuzes werden makkelijker nadat hij eenmaal was gevonden. Zo bleek hij ernstig verbrand, waardoor crematie voor de hand lag. En kleding hoefde ik dus niet uit te zoeken. Verder namen Marcels ouders de leiding bij de organisatie van de uitvaart. Ze hebben ons ook financieel geholpen, we hadden geen uitvaartverzekering. Voor mij was het vooral belangrijk dat de twee lievelingsliedjes van Marcel gedraaid werden.

Op 4 juni 2010 hebben we Marcel gecremeerd. De dienst duurde tweeënhalf uur, er spraken veel mensen. Ik ook. Lara had zelf besloten ook iets te zeggen. Ik wist van te voren niet wat ze op papier had gezet, maar vertrouwde erop dat ze het kon. En het ging goed. Na de dienst was er gelegenheid om met elkaar te praten in de binnentuin van de kerk. Ik wilde liever daarbij zijn met vrienden en familie, dan Marcel wegbrengen naar het crematorium. Dat hebben zijn ouders gedaan. Dit vond ik ook wel een mooie symboliek: bij hen was hij begonnen, nu eindigde hij ook met hen. De urn met zijn as hebben we wel gekregen en die staat nog steeds thuis. De pot met ‘papapoeder’ noemen de kinderen het. In het begin pakten we die nog wel eens vast, maar tegenwoordig niet meer.

De weken na de uitvaart ben ik alles wat ik moeilijk vond stap voor stap aangegaan, zoals het bekijken van de vakantiefoto’s van Marcel en een veiligheidsvideo van het inchecken op het vliegveld van Johannesburg – de laatste beelden van hem. Er is alleen een trui van hem gevonden. Die heb ik nog steeds. Maar het belangrijkst is dat ik zijn trouwring terug heb die ik nu samen met de mijne draag.”

Lotgenoten

“Na vijf maanden ging ik weer aan het werk, langzaam werd ons leven weer normaler. Maar er zal altijd een voor en een na zijn. Er zit een breuk in ons leven. Ik moest helemaal opnieuw beginnen, een nieuw leven opbouwen. Onze humor samen, het ‘een stel zijn’, dat je aan één blik genoeg hebt, dat hij er voor de kinderen was, het was allemaal weg. Toch heb ik nooit de neiging gehad Marcel te idealiseren. Ik herinner me hem zoals hij was. Soms herinnert iets mij, de kinderen of mijn schoonouders aan Marcel en dan praten we over hem. Maar hij raakt steeds meer op de achtergrond en dat lijkt me ook normaal. We hebben veel verdriet gehad, maar het is goed gelukt om zonder hem door te gaan.

Via een speciale website voor de nabestaanden van de ramp kwam ik in contact met lotgenoten met wie we een Facebookgroep zijn begonnen. Daar zag ik dat iedereen op zijn eigen manier met het verdriet omgaat. Er waren erbij die wegzakten in hun rouw en bijvoorbeeld kerst niet meer vierden. Ik greep juist alles aan om het leuk te hebben. Vlak voor de eerste zomervakantie schreven veel mensen dat ze er zo tegenop zagen. Als reactie schreef ik dat het bij ons ook geen rozengeur en maneschijn was, maar dat ik zó’n zin had in de vakantie. Júist! We gingen ook gewoon naar ons vertrouwde vakantieadres. Daar kreeg ik veel positieve reacties op, het opende ogen: zo kon je het ook zien.”

Nieuwe liefde

“Drie jaar na Marcels dood begon ik te daten. Dat was leuk, maar het werd nooit serieus. Tot afgelopen najaar. Op Facebook kwam ik via de groep ‘De kroeg voor weduwen en weduwnaars’ in contact met een aardige man. Hij ging afgelopen zomer kamperen in Nederland en vroeg wie er zin had om langs te komen. Met mijn kinderen ben ik toen vier dagen op dezelfde camping geweest. We hadden een leuke klik, maar meer niet. Een maand later bleek dat hij een hersentumor had en geopereerd moest worden. Spontaan besloot een aantal kennissen, waaronder ik, hem te steunen en in het ziekenhuis te bezoeken. Ruud was daar ook. Via Facebook spraken we af om samen op ziekenbezoek te gaan. Toen Ruud mij bij het station kwam afhalen waren we op slag verliefd! Hij heeft vrij snel daarna mijn kinderen en schoonfamilie ontmoet en ook met hen klikt het. In het begin hebben we veel gepraat over onze overleden partners, nu wordt dat steeds minder.

Marcel werd niet ouder werd dan 41, ik moet het leven vieren, zo zie ik het. En zo had Marcel het ook gewild; ik weet dat hij het goed had gevonden dat ik met een andere man verder ga. Ik geniet echt heel erg van het ‘nu’ van mijn gezin en nieuwe liefde. Gisteravond heb ik op Facebook mijn relatiestatus aangepast.”