Bram van der Zijden

03/11/2015 Mark van Leeuwen

Differend, afscheid, uitvaart, ceremonie, kerkdienst, spreker, voorganger, Bram van der Zijden

Omzien naar de ander. Oog hebben voor het welzijn van mensen. Het zijn de eigenschappen die Bram van der Zijden sierden tijdens zijn loopbaan bij de overheid en in zijn maatschappelijk werk met jongeren. Nog steeds laat hij zijn sociale kant zien. Als spreker geeft Bram tegenwoordig inhoud aan een betekenisvolle uitvaart.

Hoe doet hij dat? Wat is zijn stijl? Wie schakelen hem zoal in…? Voorbeelden van vragen die door mijn hoofd zweven als Bram joviaal de voordeur opent. “Kom binnen. Welkom!” Ondanks dat hij met de voorbereiding van een ceremonie bezig is, maakt hij tijd voor mij vrij.

“Op 15 oktober 2002 keek ik naar de uitvaart van Prins Claus von Amsberg in de Nieuwe Kerk in Delft”, vertelt Bram in zijn werkkamer. “Ik was onder de indruk van de hele entourage, het programma en de toespraak van Huub Oosterhuis. Alles klopte.

Later heb ik mij gerealiseerd dat dit voor mij het moment is geweest om uitvaartplechtigheden te willen samenstellen en leiden. Mooie uitvaarten met de overleden persoon als middelpunt van de ceremonie. Zodat betekenis kan worden gegeven aan wie en wat iemand tijdens zijn of haar leven was.”

Hou zou jij jezelf als spreker omschrijven?

“Ik zie mezelf eigenlijk meer als professioneel leider van uitvaartceremonieën. Naar mijn mening bied ik een uitgebreid pakket met diensten, waarmee ik op maat leveren kan. Van religieus tot humanistisch en alles wat er tussen ligt. Ik ben een professionele kameleon, die de kleur aanneemt waarom wordt gevraagd.”

Kameleon? Hoeveel kleuren heb je dan?

“Net zoveel als nodig is. Nee… grapje. Wat ik ermee bedoel, is dat ik alle mensen wil helpen die een mooi, waardig en persoonlijk afscheid wensen. Een stijlvolle plechtigheid, waarin niet alles aan elkaar wordt geplakt, maar waarin de inhoud mooi op elkaar is afgestemd. Het gaat om de juiste mix van woorden, muziek, poëzie en eventuele beelden. Dat alles passend bij de overledene en nabestaanden.

Wanneer ik mijn geschiedenis van uitvaartceremonieën bekijk, zie ik dat ik met name word gevraagd wanneer nabestaanden geen ambitie hebben om een levensverhaal te maken of uit te spreken. En al helemaal niet om de ceremonie te leiden. Om toch van inhoud en kwaliteit verzekerd te zijn, vragen ze niet de uitvaartverzorger, maar een specialist zoals ik.”

Wat vind je belangrijk bij een afscheid?

“Een beleving van verbondenheid. Een gevoelsband. Ik vind het een uitdaging om van een groep mensen, die afscheid nemen van iemand waar ze van houden, een bondgenootschap te maken, die als het ware een voelbare kring rond de directe nabestaanden vormt.

Differend, afscheid, uitvaart, ceremonie, kerkdienst, spreker, voorganger, Bram van der Zijden

‘Een afscheid is ook een moment om de relatie met elkaar te verdiepen en te ervaren dat je er niet alleen voorstaat’

Bram van der Zijden

Afscheid nemen in het openbaar betekent voor mij dat aan alle genodigden de gelegenheid wordt geboden om de overleden persoon te gedenken en afscheid van hem of haar te nemen. Met een hoge mate van betrokkenheid. Ik zoek dan ook naar vormen om te voorkomen dat de genodigden toeschouwer zijn. Ik zie ze graag als deelnemer. De religieuze traditie heeft daar instrumenten voor zoals samen bidden, samen zingen en samen stil zijn.”

Zonder voorbereiding, geen succes. Hoe kijk jij daar tegen aan?

“De tijd nemen voor het bedenken van een passend afscheid, is inderdaad van groot belang. Het is fijn als alle regeldingen zoals kist, vervoer, locatie en gastenlijst georganiseerd zijn voordat we met elkaar om tafel gaan zitten. Nabestaanden kunnen zich dan volledig concentreren op het vertellen van verhalen, delen van anekdotes, verdriet uiten en stil zijn.

Ik streef altijd naar een zo groot mogelijke voorbereidingsgroep, zodat we in consensus besluiten nemen. Aan het begin check ik of iedereen hetzelfde doel heeft: het samenstellen van een gedenkwaardig afscheid, met de nadruk op het leven van de overledene. En tja, laat ik eerlijk zijn, het komt wel eens voor dat een nabestaande zijn eigen belangrijkheid of gewichtigheid aan de kant moet zetten.

Praten over de laatste eer is zoveel meer dan praten over zakelijke regelingen en over hoe je de uitvaart hebben wilt. Natuurlijk, het hoort erbij en de voorbereiding begint er zelfs mee, maar een afscheid is ook een moment om de relatie met elkaar te verdiepen en te ervaren dat je er niet alleen voorstaat.”

Klinkt goed, Bram. Wat zou je nog mee willen geven?

“Werk mee, waar kan. Het blijkt, keer op keer, dat mensen tot meer in staat zijn dan dat zij denken. Meewerken aan een afscheidsproces is waardevol voor later. Dat begint al direct na het moment van overlijden bij de verzorging.

Maar vooral: neem de tijd om te rouwen. Stoor je niet aan de omgeving die vindt dat je na twee of drie maanden weer de oude moet zijn. Dat kan niet! Rouwen is geen ziekte, die na bepaalde tijd genezen is. Tijd is nodig, soms een leven lang, om het verlies te integreren in je volgende, andere leven.”

Bram van der Zijden

Bram van der Zijden | 033 260 02 00 | www.bramvanderzijden.nl