Verbonden door intuïtie

17/12/2015 Francisca Kramer Julie Blik

Differend, afscheid, uitvaart, Maria ter Haar

Bij het uitstappen van de lift, staat er een vrouw met afwachtende, maar nieuwsgierige ogen. Kwiek gaat ze voor door de lange gang naar een ruim en licht appartement op de vierde etage van een serviceflat in Haarlem. Maria ter Haar-Booij is 81. Na een vervullend huwelijk van 53 jaar, verloor ze onlangs haar geliefde man.

Ze woont er nog maar pas. Vanuit haar woonkamer kijkt ze uit over de boomtoppen en de daken van Haarlem-Zuid en Heemstede. Hier is haar nieuwe leven begonnen. Op 11 augustus overleed Huib aan een acute hartstilstand, een maand later stond de verhuizing gepland. Een verhuizing die Huib had gewild – traplopen werd steeds moeizamer en het huis in Bloemendaal was te groot en te duur. “Het was zo’n hectische periode, ik heb zelfs nog geen tijd gehad om hem te missen”, zegt ze monter. Maar ook: “Het scheelt natuurlijk dat hij hier nooit gewoond heeft; als ik hier op de bank zit, denk ik niet: ‘daar, in die stoel bij het raam, daar zat hij altijd’.

Dat Maria haar Huib niet mist, komt niet omdat ze geen goed huwelijk hadden. Integendeel. “We hebben enorm genoten samen. Als iemand dan gaat, haakt er niets meer, het is afgerond. En ik gun het hem, hij wilde heel graag overgaan.”

Geen ontkomen aan

Een meisje was ze nog, toen ze Huib in in de jaren ‘50 leerde kennen. Een onzeker kind dat niet goed uit de verf kwam. Haar ouders stuurden haar naar de moeder van Huib die grafoloog was; een handschriftdeskundige die aan de vorm van de letters en woorden kon aflezen wat voor persoonlijkheid iemand had. Maria: “Toen ik de gang binnenstapte, voelde ik onmiddellijk: hier ben ik veilig. Deze vrouw die mijn handschrift las, voelde als een moeder.”

Zoon Huib kreeg Maria in het vizier en drukte zijn broer, die bij haar op de middelbare school zat, op het hart: ‘Daar moet je achteraan, zij moet in de familie.” Zelf dacht hij te jong te zijn – zijn broer was twee jaar ouder. Maria was in die tijd echter verwikkeld in een hevige verliefdheid op een Amerikaanse jongen die ze had ontmoet tijdens een schooljaar in Engeland. Hij brak haar hart en na een periode van intens verdriet, besloot Maria op een goede dag: nu is het genoeg geweest, nu ga ik genieten. De uitnodiging voor een feest die ze had ontvangen, nam ze aan en ze besloot alles uit de kast te trekken. Ze kocht een mooie jurk van zwart fluweel, ging naar de kapper en liet zich opmaken. De eerste die op het feest binnenkwam, was Huib. “Vanaf dat moment was er geen ontkomen meer aan”, vertelt Maria. Nog even leek haar liefdesverdriet over de mislukte relatie met de Amerikaan tussen hen in te staan, maar al direct bleek hoe ruimhartig Huib ook hierin was. “Hij moedigde me aan om het te onderzoeken en naar Engeland te gaan. Maar al snel werd duidelijk: Huib en ik horen bij elkaar. Dat gevoel is vanaf toen altijd gebleven.”

Ze is even stil en glimlacht. “Daar mag je alleen maar heel dankbaar voor zijn. En dat bén ik ook.”

Ontwikkelen

Op de vraag wat Huib voor Maria betekend heeft, zegt ze nog net niet ‘alles’, maar dat haar man van enorme waarde is geweest, is wel duidelijk. “Ik was nog helemaal niemand toen Huib en ik een stel werden. Mede door een te beschermde opvoeding was ik onzeker over zo ongeveer alles. Ook toen we kinderen kregen, was dat nog zo. Huib was een fantastische vader, eigenlijk vader en moeder tegelijk. Ik kon wel leuk voorlezen hoor, maar Huib deed het echte werk, daar kon ik niet aan tippen. Hij was altijd met de jongens bezig. Ook omdat hij zelf geen vader had gehad. Toen Huib drie was, is zijn vader overleden bij een auto-ongeluk. Doordat ik zag hoe goed hij was als ouder van onze zoons, trok ik me terug, dat was mijn tweede natuur.” Dan lacht ze opeens uitbundig. “Die is nu wel weg hoor, die tweede natuur.”

Differend, afscheid, uitvaart, Maria ter Haar

‘Ik ben niet bijzonder goed in loslaten, maar Huib kon ik heel goed laten gaan’

Maria ter Haar

Huib, die psycholoog was, stimuleerde Maria zich te ontwikkelen. Ze volgde therapieën, groepswerk, cursussen… Maria kijkt er dankbaar op terug. “Maar ik ga nooit meer in een groepje, dat heb ik nu wel gehad. Al dat harde werken aan mezelf ligt inmiddels achter me. Niemand is normaal, laat staan perfect. Hier doe ik het mee en dat is goed. De acceptatie van jezelf, ook in het negatieve, geeft zo’n enorme bevrijding.”

Op de suggestie dat ze al die therapieën en opleidingen dan net zo goed niet had kunnen doen, antwoordt ze fel. “Oh nee, dat zie je verkeerd. Ik ben blij dat ik het gedaan heb, ik vond dat ik er doorheen moest. Het heeft me geholpen bij mijn eigen kracht te komen. Als ik niet zo met mezelf aan de slag was gegaan, was ik nooit geweest waar ik nu ben.”

Goed terechtgekomen

Ook in zijn werk was Huib volgens zijn vrouw bijzonder vanwege zijn warmte en intuïtie. “Als testpsycholoog had hij veel klandizie uit de gegoede kringen. Kinderen die niet wisten welke kant ze uit moesten, werden naar Huib gestuurd. Natuurlijk, hij testte ze volgens de officiële beroepskeuzetests, maar in zijn uiteindelijke oordeel nam hij een heel andere weg, de weg van de intuïtie. Hij was in staat zich zo open te stellen dat hij hen werkelijk kon zien en vertelde dan wat hun goede en minder goede kanten waren. Ook liet hij de kinderen een brief schrijven waaruit hij volgens de kennis die zijn moeder hem had overgedragen, veel kon afleiden. Als hij dan een dag met zo’n kind had opgetrokken, kon Huib precies zeggen waar het op stond. Dat durfde hij, ook naar de ouders. Op zijn begrafenis kwamen er zelfs mensen op me af die zeiden dat ze dankzij Huib zo goed terecht waren gekomen…”

Een andere eigenschap van Huib was dat hij moeilijk nee kon zeggen. “Hij werkte daardoor enorm hard en hield zijn grenzen niet goed in de gaten. Maar zo was hij en ik heb nooit de illusie gehad dat te kunnen veranderen. Als het geld weer op was, omdat we altijd uit eten gingen of het gewoon weggaven, nam hij extra klanten aan.”

Perfect geregisseerd

Twintig jaar geleden al kreeg Huib een hartaanval, volgens Maria omdat hij te hard werkte. “We woonden boven de praktijk. Ik zag dan hoe moe hij soms de trap afliep om dan vervolgens vol energie zijn jonge cliënten te verwelkomen.” Net als zijn hart, waren ook zijn longen zwak en mede daardoor was hij ervan overtuigd dat hij eerder zou overlijden dan Maria. “Ik was er eigenlijk al lang op voorbereid, op hoe het zou zijn als Huib er niet meer was; we praatten er geregeld over.” Reanimatie wilde hij in geen geval – hij wilde voorkomen dat hij een kasplantje zou worden – en had dan ook al jarenlang een euthanasieverklaring klaarliggen.”

Toen hij op de bewuste 11 augustus naast Maria in elkaar zakte op de bank, vroeg Maria daarom nadrukkelijk: ‘Moet ik bellen?’ Huib zei ja en dus werd hij alsnog gereanimeerd. Maria: “Hij wilde nog afscheid nemen, daar ben ik van overtuigd. Niet direct helemaal weg zijn.” De kinderen en kleinkinderen kregen hier op deze manier allemaal de kans voor. Zelfs de jongste zoon, die net terug in Nederland was na een lange periode in het buitenland. “Huib heeft zijn sterven perfect geregisseerd.”

Acceptatie

Ook omgekeerd was Maria van grote betekenis voor Huib. “Oh ja, Huib heeft genoeg aan mij te danken gehad. Wat dat precies is, dat laat ik in het midden. Waar het uiteindelijk altijd om draaide, was acceptatie, de ander iets gunnen, elkaar de vrijheid laten en je niet bedreigd voelen. Onze verbintenis was zo sterk dat ik me nooit bedreigd hoefde te voelen. Ook dat was een intuïtief weten.” Maar te mooi en te glad, daar hielden ze niet van. “Als het te lang soepel liep, vonden we het ook prettig om weer een nieuwe weg in te slaan, waarop je weer andere kanten van jezelf kon ontdekken.”

Na een huwelijk van 53 jaar is Maria geenszins bedrukt als ze aan een toekomst zonder Huib denkt. “Ik ben niet bijzonder goed in loslaten, maar Huib kon ik heel goed laten gaan. Ik blijk het prima te kunnen, alleen zijn, en ben enorm dankbaar voor dit appartement. Ik ben hier gebracht, door Huib en onze makelaarster, zo voel ik dat. Huib wilde rust en een lift en ik mag daar nu van genieten. Voor Huib ben ik blij dat hij zo goed heeft kunnen gaan. Geen bedlegerigheid, geen dementie of kanker… Het is goed zo. Nee, ik voel hem niet meer om me heen. Hij is niet meer hier, maar opgegaan in een grote energiestroom, zo legde hij me dat uit, dat was zijn wens.”

Bij het afscheid laat ze me de bedankkaart zien die ze aan de aanwezigen op de uitvaart stuurt, met daarop een foto van Huib. De warme en doordringende ogen vallen meteen op. “Zijn acceptatie en warmte waren altijd aanwezig. Huib was zonder oordeel waardoor iedereen zich veilig bij hem voelde. Dat was ook wat ik in alle brieven las die ik over hem ontving. Van die veiligheid heb ik lang mogen genieten. Nu zijn we – in vrijheid – ieder onze eigen nieuwe weg gegaan.”