Afscheid van Elly

09/06/2016 Nina Crebas Nina Crebas

Differend, afscheid, uitvaart, Nina Crebas, afscheidsfotografie, herinneringsboek

Een aanzienlijke tijd geleden fotografeerde ik een aantal gezinnen bij vrienden thuis. Gezellige foto’s van de kleinkids samen, van de gezinnen apart en van de hele bende tegelijk. Supermooi licht viel hun lichte, ruime huis binnen en op de een of andere manier hadden veel mensen iets geels aan. Een fijne, lichte en vrolijke sfeer voor foto’s dus. Zou je zeggen.

Wat schril tegen dit contrast afstak, was het voorkomen van Elly. Klein, tenger, dapper, breekbaar. Met een extreem kort koppie grijzend haar en een ingevallen gezichtje waar je duidelijk aan af kon lezen dat ze zich niet goed voelde. Op zijn zachtst gezegd. Want hoewel ze positief en sterk bleef in haar doen en laten, was wel duidelijk dat die slopende ongeneeslijke ziekte haar flink te pakken had. Een klein blond meisje drentelde onwetend om haar heen.

Het idee dat dat kleine mensje, als het mis zou gaan met Elly, zoveel naars mee zou gaan maken brak mijn hart. Hoe neem je op die leeftijd in godsnaam afscheid van je mama? En hoe kun je je het afscheid ooit nog goed herinneren? En dus verwerken? Omdat ik haar graag de kans wilde geven ook deze fase altijd terug te kunnen halen bood ik aan – mocht het zover komen – het afscheid van Elly in beeld vast te leggen.

Een iets minder aanzienlijke tijd geleden, kwam ik de broer van Elly weer tegen in de supermarkt. Een kort babbeltje, maar ik zag dat hij heel moe was. Dus we lieten het er even bij en hij liep door. Maar na een paar meter draaide hij zich toch om en kwam terug. Tussen het broodbeleg en de vis kwam het hoge woord eruit. Het ging heel erg slecht met Elly en ze wilde graag met me praten. Want het idee dat haar afscheid in woord en beeld gevangen tot boek gemaakt zou worden voor haar kleine Daantje, vond ze toch wel heel erg fijn.

Differend, afscheid, uitvaart, Nina Crebas, afscheidsfotografie, herinneringsboek

‘Er is intens verdriet, omdat er intense liefde is’

Nina Crebas

Ik geloof niet dat ik me ooit zo dubbel heb gevoeld. Wat intens verdrietig dat zo’n mooie jonge vrouw met een fijn gezin, de wereld aan haar voeten, zomaar uit het leven weggerukt wordt. Op zo’n mensonterende  manier. Maar als het dan toch gebeurt, wat fijn voor haar kleine meisje dat ze mij laat doen waar ik goed in ben en dat ze me vertrouwt. Binnen een week zat ik aan haar bed. Te bespreken wat ze wel wilde en wat niet. En ik beloofde haar mijn alleruiterste best te doen om ervoor te zorgen dat Daantje altijd, haar hele leven lang, terug kan kijken op deze dag.

Want hoewel het natuurlijk verschrikkelijk verdrietig is, elk afscheid heeft twee kanten. Het is niet voor niets intens verdrietig. Er is intens verdriet, omdat er intense liefde is.

Dus fotografeerde ik het beschilderen van de kist door de kinderen. Ik fotografeerde de tot in de puntjes Elly-style gestylde uitvaart en het afscheid op de begraafplaats. Ik fotografeerde de borrel daarna. De vreemde mix van verdriet, opluchting, herinneringen, ongeloof en het dreigende zwarte gat die er dan hangt. Ik fotografeerde knuffels, details, blikken van verstandhouding en bemoedigende handen.

Het boek is dus niet alleen een boek van afscheid. Het is ook een boek van liefde. En steun. En troost. Zoveel mensen hebben onnoemelijk veel van Elly gehouden. Zoveel mensen hebben mooie woorden gesproken, lieve gebaartjes gemaakt. En dat zal Daantje altijd terug kunnen lezen en zien.

Het boek is klaar. Het is heftig. Maar het is mooi. Het vrolijke, breekbare bloesemdesign van de rouwkaart op de kaft. Een felroze lint eromheen. Gevuld met hele verdrietige plaatjes. En hele liefdevolle. Het ligt voor me op tafel. Ik kijk naar het meest heftige boek wat ik ooit gemaakt heb. En ik heb me alweer nog nooit zo dubbel gevoeld.