Mijn vriendin Leny

20/09/2016 Julie Blik Julie Blik

Differend, afscheid, uitvaart, column, Leny Boeken, Julie Blik Fotografie

Ondanks de enorme leeftijd van bijna negentig jaar die ze had bereikt, was afscheid nemen toch niet makkelijk. Leny Boeken, gedurende een aantal jaren mijn ‘onderwerp’ van de fotodocumentaire die ik over haar maakte, was een van mijn meest inspirerende vriendinnen.

Samen beleefden we zoveel leuke en intense momenten. Leny was een Auschwitz-overlevende die als enige van haar gezin en van haar hele familie na de oorlog terugkwam. Ze trouwde met een lieve man die ook was teruggekomen, na drie jaar Auschwitz. Onvoorstelbaar. En ze kregen nog een kind, ook onvoorstelbaar na alle ‘behandelingen’ die ze van Mengele had gekregen in het kamp.

Leny leerde mij over doorgaan, optimistisch blijven en vooral dat werken het beste middel is om overeind te blijven. Tot het laatst werkte ze in de stoffenwinkel in Amsterdam die haar man ooit opzette en waar ze nu met haar zoon en kleindochter dagelijks ‘heerlijk aan het werk’ was. Tussen de mensen, gezellig.

Alleen zijn vond ze moeilijk. Haar ouders miste ze altijd vreselijk. Zee had nooit afscheid kunnen nemen en zich nooit gerealiseerd dat ze haar ouders en broer nooit meer zou zien toen ze ieder op een andere plek moesten onderduiken.

Geen graf, geen afscheidsdienst voor haar ouders en broer, dat was haar grootste verdriet, haar grootste pijn. Nadat haar man was gestorven, begon Leny eindelijk over de oorlog te praten en bezocht ze Auschwitz voor de eerste keer, samen met haar zoon en in een reisgezelschap van het Auschwitz-comité.

Dáár vond ze eindelijk de plek om haar ouders te gedenken. Bij een gedenksteen voor de Nederlandse joden die daar waren vermoord. Jaarlijks reisde ze met de groep mee naar Polen en kon daar vertellen over haar ervaringen en haar familie gedenken.

Differend, afscheid, uitvaart, Julie Blik, rouwen, afscheidsceremonie, uitvaartfotografie

‘Leny was een vriendin voor zoveel mensen’

Julie Blik

In 2012 stierf Leny. Zij was een icoon in Amsterdam, een lieve vriendin voor zoveel mensen, mijn vriendin die me altijd weer even wakker schudde. “Hoe is het met jou, met de kinderen, je man? Iedereen gezond? Heb je werk? Nou, dan is alles goed toch?!” Met dat fijne Amsterdamse accent.

Het afscheid op de Joodse Begraafplaats vlakbij haar man was voor mij een mooie maar ook wat teleurstellende gebeurtenis. Toevallig viel het tijdens Pesach en dan is het niet toegestaan speeches te houden. Leny’s begrafenis was hierdoor te kort en dat voelde niet goed.

Met een grote groep mensen hebben we daarom nog een bijeenkomst in haar nagedachtenis gehouden. Ook in haar stijl, gezellig, met veel eten en drinken, veel herinneringen ophalen en anekdotes vertellen over haar. We hebben toen gelachen en gehuild. Dat was geweldig. Daarna zijn de vele foto’s die ik van haar maakte voor haar familie en vrienden, en zeker ook voor mezelf, een bijzondere herinnering aan deze prachtige vrouw die zoveel naliet.